fa گیاهان دارویی مؤثر در درمان خارش براساس منابع طب ایرانی تخصصي Special مروري Review <span style="font-family: 'b mitra'; "><span style="font-size: 12pt; ">خارش، &laquo;احساس ذهنی منجر به خاراندن&raquo; می‌باشد که در اثر تحریک گیرنده‌های خارش در پوست یا ازطریق پاسخ تحریک گیرنده‌های پوستی درد یا لمس ایجاد شود. در طب ایرانی از خارش با عنوان حِکَّه&nbsp;یاد می</span></span><span dir="LTR">‌</span><span style="font-family: 'b mitra'; "><span style="font-size: 12pt; ">شود. عوامل متعددی باعث ایجاد خارش شده و داروهای مختلفی هم برحسب علت آن برای درمان به‌کار می‌روند که گاهاً پرهزینه و غیر قابل دسترسی یا دارای عوارض جانبی قابل توجه می‌باشند، لذا استفاده از فرآیندهای کوتاه‌مدت و با هزینه‌بری کمتر برای کشف داروهای مؤثر در درمان بیماری‌ها ضروری به‌نظر می‌رسد. استفاده از تجربیات طب سنتی در استفاده از گیاهان و ادویه طبی می‌تواند در این زمینه راهکار مؤثری باشد. در این مطالعه کتابخانه‌ای، ابتدا با کلیدواژه خارش در 3 کتاب مرجع داروشناسی طب ایرانی شامل &laquo;قانون فی‌الطب&raquo;، &laquo;تحفه‌المؤمنین&raquo; و &laquo;مخزن‌الادویه&raquo; جست‌وجو و مفردات مربوطه استخراج شد.</span></span><br> <span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:13.0pt;">در این مطالعه، کلیدواژه‌ی خارش در سه کتاب مرجع داروشناسی طب ایرانی یعنی القانون فی‌الطب، تحفه‌المؤمنین و مخزن‌الادویه جست‌وجو گردید و تعداد ۶۰ مفرده‌ی صرفاً گیاهی که اثرات قابل توجه بالینی در درمان خارش دارند استخراج شد. سپس میزان تأثیر هر دارو براساس مستندات موجود طبقه‌بندی شد؛ بنابراین استفاده از تجربیات غنی طب ایرانی در تهیه داروهای جدید برای خارش توصیه می‌شود.</span></span></span> Itching is a mental feeling that elicits desire to scratch and results from stimulation of itch, pain or palpation receptors in the skin. In Iranian medicine, itching is referred as hekka. Several factors can cause this symptom. Various drugs are used to treat itching. They are sometimes costly and not readily available and have side effects. Given the time-consuming and cost-effective processes for the discovery of effective drugs, new strategies are needed to reduce processes time and costs. One of these strategies could be the use of previous experiences on medicinal plants and spices used in traditional medicine schools.<br> In this review, we searched the keyword &quot;itching, pruritus&quot; in three reference books of pharmacology of Iranian medicine, including The Canon of Medicine (Al-Qanon fi al-Tibb), Tohfe Momenin, and Makhzan- Al&#39; Advieh and ened up with a list of 60 multifaceted plants effective in improvement of pruritus. The efficacy of each of them was categorized based of available evidence. Therefore, it is recommended to use the rich experience of Iranian traditional medicine in the production of new drugs for pruritus. خارش, خاراندن, گیاهان دارویی, طب سنتی ایران itching, scratch, medicinal plants, traditional iranian medicine 69 75 http://jdc.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-177&slc_lang=fa&sid=1 Seyed Majid Ghazanfari سیدمجید غضنفری No Department of Iranian Medicine, School of Medicine and Supplement, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran گروه طب ایرانی، دانشکده‌ی طب ایرانی و مکمل، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران Maliheh Motevaselian ملیحه متوسلیان No Department of Iranian Medicine, School of Medicine and Supplement, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran گروه طب ایرانی، دانشکده‌ی طب ایرانی و مکمل، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران Roshanak Salari روشنک سالاری SalariR@mums.ac.ir Yes Department of Iranian Medicine, School of Medicine and Supplement, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran گروه طب ایرانی، دانشکده‌ی طب ایرانی و مکمل، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران